کمابیش هر از چند گاهی ماهیان ممکن است ماهیان اب شیرین به این بیماری دچار شوند در مرحله پيشرفته، نقطه هاي سفيد بسياري همانند خاکه برنج سراسر بدن ماهي را مي پوشانند. در اين حالت، ماهي خود را به اشياء داخل اکواریوم مي مالد و سعي دارد تا انگل را از پوستش جدا کند. مدتي بعد، شديداً تنبل شده و رفته رفته انگل ها با چشم غيرمسلح به صورت لکه هاي سفيد تا يک ميلي متر قطر بر روي پوست ماهي قابل رويتند. Ichthyphthirius روش زندگي دوره اي دارد. آن براي توليد مثل، ماهي ها را ترک مي کند. پس از توليد مثل، سوراخ بزرگي در پوست ايجاد ميکند که براي عفونت ثانوية باکتريايي يا قارچي باز است. انگل به کف مخزن رفته و يک پوشش ژله اي مانند به نام کيست در اطراف خودش ترشح مي کند. آن درون اين کيست به نوزادان بسياري تقسيم مي شود. سپس کيست مي ترکد و نوزادان بيرون مي ريزند که در حال شناي آزاد ميزبان جديدي را جستجو مي کنند. همانند Cryptocaryon، مرحله بين پوست و مرحله کيست هر دو نسبت به درمان مقاومند. 

زمان لازم جهت رشد ياخته در زير پوست به دو عامل اصلي درجه حرارت و قدرت دفاعي بدن ماهي بستگي دارد. هر چه ماهي قوي و سالمتر باشد رشد ياخته به مراتب کندتر خواهد بود. در هر صورت، يک ياخته در درون جداره اي که به دور خود مي‌سازد مي تواند طي 8 تا 24 ساعت بيش از 1000 ياخته به وجود آورد.

چرخه حیاط انگل ایک

معمولاً بدن ماهي هاي مبتلا به اين بيماري پس از بهبود تا حدود زيادي در مقابل آن مقاوم مي شود. در اين حالت، گلبولهاي سفيد خون دور ياخته ها کيست‌هايي ساخته و آنها را محسوب مي کنند. تنها زماني که قدرت دفاعي بدن ماهي ها بنا به عللي از جمله شرايط غيربهداشتي محيط زيست، تغذيه نادرست، کمبود اکسيژن و ضعف ناشي از ساير بيماري ها تحليل رود، ياخته هاي محبوس در کيست ها مجدداً فعال شده و خود ماهي يا حتي ماهي هاي تازه به آکواريوم وارده شده را مبتلا مي سازند.

درمان :مي توان در مراحل ابتدايي با استفاده از روش افزايش درجه حرارت آب تا بيش از 30درجه سانتيگراد به مقابله با اين بيماري پرداخت ولي در مراحل پيشرفته، وقتي که انگل در پوست ماهي و يا در مرحله کيست است قابل درمان نمي باشد. جهت از بين بردن Ichthyophthirius، پيش از شکل گيري کيست و يا پس از ترکيدن آن بايد داروي اختصاصي به مخزن اضافه شود. به هنگام کاربرد دارو، گياهان و ذغال اکتيو فيلتر را از مخزن خارج کنيد.

معالجه از طريق گرما

دما را به تدريج افزايش دهيد، به طوري که اين افزايش از يک درجه سانتيگراد در ساعت فراتر نرود. هدف ايجاد شرايطي است که ناقل بيماري يا قادر به حيات نباشد و يا حداقل قدرت توليد مثل خويش را از دست بدهد.

براي ماهيان حساس به افزايش دما، از شيوه هاي درمان دارويي استفاده کنيد. جهت ساير ماهي ها، افزايش 2 تا 3 درجه سانتيگراد طي 2 تا 3 روز بسيار مفيد خواهد بود. اين عمل جدا از نابودي بسياري از ناقلين بيماري ها، سبب افزايش پادزهر لازم در خون شده و قدرت دفاعي بدن ماهي را افزايش مي دهد.

يکي از پيش شرط هاي لازم جهت درمان از طريق افزايش دما، تميزي آب و اکسيژن کافي محلول در آب مي باشد.

معالجه از طريق دارو

براي درمان با دارو بايد از اکريفلاوين، مالاشيت گرين و يا سولفات کينين يا هيدروکلريدکينين استفاده کرد.

الف) درمان با اکريفلاوين (تريپافلاوين Acriflavin = Trypaflavin)

اين دارو در درمان تيرگي پوست و باله ها، گنديدگي پوزه و باله ها، ضدعفوني در جراحات کوچک و به ويژه به هنگام ابتلاء به ايک کاربرد دارد. جهت درمان، ابتداء بايد از دارو محلول مادر تهيه کرد. براي اين کار يک گرم اکريفلاوين را در يک ليتر آب حل کنيد. پس از تهيه محلول، در ظرفي جداگانه به ازاء هر ليتر آب 50 ميلي ليتر از محلول مادر ريخته و ماهي را به مدت 2 تا 4 روز در آن حمام دهيد.

توجه : اين دارو آب را شديداً رنگي مي کند.

ب) درمان با مالاشيت گرين (Malachit green)

مالاشيت گرين در معالجه بيماري هاي قارچي پوست، کدر شدن و يا جوش زدن پوست کابرد دارد. جهت مداوا ابتلا يک گرم از دارو را که به صورت بلورهاي ريزي مي‌باشد در يک ليتر آب حل کنيد. سپس 6 ميلي ليتر از اين محلول مادر را در 100 ليتر آب حل کرده و ماهي ها را به مدت 12 روز در آن حمام دهيد. در روزهاي سوم، ششم و نهم نصف مقدار داروي تجويز شده را به آب بيافزاييد. پس از 12 روز، نصف آب موجود بايد تعويض شده و آب تازه وارد مخزن آبي گردد.

در صورت انجام درمان در ظرفي جداگانه، به دليل تجزيه ديرتر دارو در آب تازه، مقدار 4 ميلي ليتر از محلول مادر در 100ليتر آب کفايت مي کند.

روش ديگر درمان با مالاشيت گرين، حل کردن 13 تا 15 ميلي گرم مالاشيت در 100 ليتر آب است که ماهي ها به مدت 3 تا 4 روز در آن حمام داده مي شوند.

توجه : مالاشيت گرين بسيار سمي است که به هنگام تماس با پوست يا وارد دهان شدن بايد به سرعت به پزشک مراجعه کرد.

توجه : از نگهداري مالاشيت يا محلول مادر آن در يخچال حاوي موادغذايي اجتناب ورزيد، زيرا علاوه بر سمي بودن سرطان زا مي باشد. کاربرد مالاشيت در درمان و يا ضدعفوني در مورد ماهيان پرورشي خوراکي در برخي کشورها به طور کلي ممنوع اعلام شده است و در ساير کشورها پس از کاربرد در معالجه بايد ماهي دوره اي در حدود 2 تا 6 ماه را پيش از عرضه به بازار مصرف بگذراند.

ج) درمان با سولفات کينين يا هيدروکلريدکينين

(Quinine Sulfat or Quinine Hydrochloride)

يک گرم کينين را در 100 ليتر آب حل کرده و ماهي ها را 3 روز در آن قرار دهيد. سعي کنيد معالجه در ظرفي مجزا انجام شود. اگر آب به هنگام معالجه کدر شد بايد محلول تازه اي تهيه کرده و ماهي ها را به داخل آن انتقال دهيد.

توجه : اين درمان را براي ماهي هاي بسيار کوچک و يا بسيار حساس نبايد به کار برد.

در بالا مطالبی را از کتاب بهداشت و بیماریهای ماهیان اکواریومی نوشته مهندس مهدی ارچینی برای شما قرار دادم. در زیر سعی میکنم درمان رایج دیگری که که اکثرا در ایران از ان استفاده میکنند و تا حد زیادی هم مسمر ثمر است را برای اطلاعات بیشتر و درمان این بیماری قرار دهم

علائم و شکل بیماری

نقاط سفید رنگی سر تاسر بدن ماهی را فرا میگیرد

ماهی کم اشتها و نا ارام است و خود را به اشیاء داخل اکواریوم میکشد

درمان های  رایج

1)درمان بیماری ایک ان هم در مراحل اولیه با بالا بردن دمای اب تا 32 درجه سانتیگراد و استفاده از داروی ضد انگل میسر است روش کار بدین صورت است که ماهی را به تانک قرنطینه انتقال دهید،دمای اب را تا 32 درجه سانتیگراد بالا ببرید(دما باید تدریجی افزایش یابد)،از داروی ضد انگل به میزان مندرج بر روی بسته که معمولا دو قطره در لیتر میباشد استفاده کنید و هر روز قبل از استفاده مجدد دارو ،20 درصد اب را تعویض کنید و بعد از دارو استفاده کنید.این کار را به مدت 5 الی 7 روز انجام دهید تا کاملا انگل از بین رود

2)از نمک هم در درمان سفیدک میتوان استفاده کرد.روش کار به این صورت است که هم میتوان ماهی را در محلول نمک به صورت کوتاه مدت حمام داد و هم به صورت دراز مدت ولی حمام کوتاه مدت اکثرا موفقیت امیز بوده است

1)حمام کوتاه مدت با نمک: 15 تا 20 گرم نمک طعام(یک قاشق غذاخوری)را در یک لیتر اب حل کرده و ماهی را به مدت چند دقیقه در ان حمام دهید و سپس به تانک قرنطینه انتقال دهید و دما را تا 32 درجه سانتیگراد بالا ببرید(در صورتی که ماهی در ضمن حمام دادن با نمک با باله های باز به روی اب امد سریعا ان را از محلول خارج کنید)این درمان باید 3 الی 5 روز انجام گیرد

2)حمام دراز مدت:یک گرم نمک در هر لیتر اب با افزودن دما تا 32 درجه سانتیگراد میتواند برای ماهی مفید باشد ولی زمانی این درمان خوب عمل میکند و میتوان به عنوان یک درمان قطعی از ان استفاده کرد که از داروی ضد انگل نیز تواما استفاده شود