به ندرت در طبیعت با پرنده بیمار مواجه میشویم .به محض بیماری ،ضعف ویا پیری پرنده به اسانی طعمه یکی از دشمنان متعدد خود خواهد شد این قانون طبیعت است که :تنها سالم ترها و نیرومند ترها حق حیات دارند اما در اسارت مشروط برانکه پرنده هر روز تحت کنترل باشد میتوان شروع بیماری را به سرعت تشخیص داد و دیگر در اینجا دشمنی پرنده را تحدید نمیکند و در صورت مداوای دقیق و به موقع میتوان در بسیاری از موارد(متاسفانه نه در تمام موارد) پرنده کوچک را شفا داد.

اینجانب از ابتدا توصیه مینمایم که در صورتی که تجربه کافی ندارید اقدام به درمان خود سرانه نکنید زیرا احتمال خراب کردن بیش از اباد نمودن است وبهتر است سریعا به دامپزشک یا نزد افراد باتجربه بروید

در زیر برخی از بیماریهای شایع قناری به طور روان توضیح داده شده که حتی برای افراد مبتدی هم قابل فهم باشد و قادر به درمان بیماری باشند

شکستگی پاها و بال

علائم: بالهای اویزان،عدم توانایی برای پرواز ،توجه پرنده به پای مجروح و استراحت روی یک پا

علل احتمالی: اصابت شدید ضمن پرواز یا نشستن

مداوا: بالهای شکسته توسط دامپزشک قابل درمان وببسته شدن است وشکستگی در قسمت پای بدون پرپرنده با لوله نوشیدن وباند بخوبی بسته شود (نه چندان محکم) پرنده مجروح را دو تا سه هفته در قفس انفرادی نگهداری شود ارامش در این زمان بسیار برای پرنده مهم است

چرک روده:

علائم:فضله سبز یک رنگ و پاشیدن فضله

مداوا: گرما( 30 تا 32 درجه سانتیگراد) نور مادون قرمز،چای معمولی وذغال پرنده ودر صورت مشاهده زخمهای ویروسی از انتی بیوتیکها استفاده کنید،استفاده از خوراک نرم

چاقی:

علائم:سنگینی عدم علاقه به پرواز، ومشکلات در امر پرریزان

علل احتمالی: تغذیه غلت وارائه بیش از حد دانه های پرچربی

مداوا:تغذیه با غذاهای که موجب چاقی نمیشوند مانند ارزن ومیوها ،پرواز ازاد را برای پرنده محیا سازید

هیچ گاه با گرسنگی دادن به پرنده او را مداوا نکنید

ناخنهای بسیار بلند و کج ومعوج

علائم: ناخن ها رشد غیر عادی و بیش از اندازه دارند، این عارضه بیماری به حساب نمی اید اما پرنده قادر به نشستن صحیح نمیباشد و بعضی اوقات با ناخن هایش اویزان میماند

علل احتمالی: استفاده از میله نشیمنگاه باریک و نامناسب (بهترین میله نشیمنگاه همان چوب با قطرهای مناسب ومختلف است

مداوا :نا خن ها راتوسط قیچی یا ناخن گیر کوتاه کنید مواظب باشید که مجرای خونی داخل ناخن صدمه نبیند

بيماريهاي پا

علايم : ظاهر شدن لايه سخت بر روي پا و انگشتان ، وجود پينه در پاها و توجه بيشتر پرنده به ناحيه پاها

علل بيماري: رعايت نكردن بهداشت در محل نگهداري پرنده مخصوصا كثيف بودن ميله هاي نشيمن پرنده

مداوا: پينه ها را بايد با آب گرم و يا محلول بابونه با احتياط شتشو داد و سپس به ميزان كم پماد كامازول يا پني سيلين ماليده شود. كف قفس پرنده نيز بايد مخلوطي از ماسه و خاك قرار داده شود

جذام پرنده

علايم: تنگي نفس ، اسهال ، تب ، كم اشتهايي ، فلج ، گرفتگي عضلات ، تورم پلكها ، و در نهايت تلف شدن پرنده پس از چند روز

علل بيماري: اين بيماري ويروسي مي باشد و قابل انتقال از ساير حيوانات خانگي و وحشي

مداواي بيماري: دور كردن پرنده از ساير حيوانات

آبله قناری

علايم: وجود نقطه هاي كوچك سفيد و زرد رنگ بر روي سر و سينه ، زير بالها و روي انگشتان پرنده. تنگ نفس شديد ، خارج شدن مايع لزج از بيني ، ظهور جوش هاي سفيد بر روي زبان و داخل منقار.

علل بيماري: اين بيماري ويروسي مي باشد و قابل انتقال از ساير حيوانات

مداواي بيماري: در اين مورد بهتر است از واكسن هاي پيشگيري براي جلوگيري از ابتلا پرنده استفاده شود . تمييز نگهداشتن محل نگهداري پرنده

اسهال

علايم: فضله آبكي ، كثيف بودن اطراف مخرج ، كم اشتهايي و بي تفاوتي نسبت به محيط اطراف.

علل بيماري: ترس و هيجان ، جريانات متغيير هوا ، تغييرات شديد دما ، خوراك فاسد.همچنين مصرف غذاهاي مانده و كثيف توسط پرنده مي باشد مانند دانه هاي كپك زده و مانده. آب كثيف و سبزيهاي ترشيده يا مرطوب

زخم پا

اين بيماري در اغلب موارد در پرندگان جوان به علت ساييده شدن كف پاي آنها كه داراي پوستي بسيار نازك است به چوبهاي نشيمن سفت و مدور بوجود مي آيد. بهتر است چوب نشيمن قناريهاي جوان داراي رويه اي مسطح بوده و از چوب نرم ساخته شود. در موارد بروز زخم پا بايد در وسط رويه چوب نشيمن شياري ايجاد كرد تا از تماس زخم پا با سطح چوب جلوگيري كرد. در صورت بي توجهي به اين بيماري ، زخم پاي پرنده به ميخچه تبديل شده و بتديرج اعصاب انگشتان پرنده از كار مي افتند .زخم پا در اثر رعايت نكردن نظافت قفس قناري نيز بوجود مي آيد . كثافات موجود در قفس به كف پاي قناري چسبيده و با از بين بردن قشر خارجي پوست پاي پرنده موجب توليد زخم ميگردد. در بعضي مواقع نيز پشه ها باعث تورم و زخم پا و ساقهاي قناري مي شوند كه در چنين مواردي بايد شبها به دور قفس قناري پشه بند كشيد.

درمان: براي معالجه زخم پاي پرنده بايد محل زخم را با آب نيم گرم شست و يد بسيار رقيق به آن ماليد. درمان اين بيماري مانند درمان فلس پاي مي باشد

غش و بيهوشی

اين حالت بيشتر براي پرندگاني به وجود مي آيد كه عادت به زندگي با انسانها را ندارند و اغلب در موقع تغيير قفس از ترس مبتلا به غش مي شوند. بعضي اوقات نيز در اثر يك ضربه ناگهاني و شديد و يا بر اثر تابش مستقيم نور شديد و يا آفتابزدگي پيش مي آيد. اين حالت بيشتر در موقع تولك و يا در روزهاي خروج از تولك اتفاق مي افتد. بنابراين بهتر است پس از دوران تولك براي تعويض و جابجايي قفس قناري دقت زيادي شود.

درمان: اگر حالت غش براي قناري اتفاق افتاد بايد به ملايمت آب سردي به روي سر و گردن قناري پاشيد و سپس اطراف قفس را پوشانيد و آنرا در جاي نسبتا گرمي قرار داد تا به تدريج قناري به حال عادي باز گردد. در بعضي موارد ممكن است غش موجب بروز آثاري چون فلج پا يا بال قناري گردد در اين موارد بايد فورا يك قطره الكل رقيق طبي در حلق قناري چكانيد كه اغلب نتيجه مطلوبي ميدهد. همواره بايد سعي كرد تا مانع بروز عواملي كه ميتواند موجب بروز غش در قناري شود را برطرف كرد زيرا تكرار غش در نوبتهاي بعدي بسيار خطرناك هستند

بيماري درد چشم

اين بيماري مسري مي باشد و بايد پرنده بيمار را از ساير پرندگان جدا كرد. چشم درد ميتواند به علت سرماخوردگي و يا تماس چشم پرنده با چوب نشيمن كثيف يا چيزهاي آلوده و يا به علت يك بي نظمي داخلي و وجود عفونت در خود چشم بوجود آمده باشد و نبايد نسبت به آن بي اعتنا بود.

علايم: جراحات پلك ها ، خارج شدن مايع و قي از چشمها ، پلك هاي بهم چسبيده.علل بيماري: جريان هوا ، اتاق پر دود ، ميكروب

مداواي بيماري: استفاده از قطره هاي شستشو دهنده چشم مانند : آب بور ، محلول بابونه و پمادهاي آنتي بيوتيك

روش ديگر اينكه چشم پرنده را با استيد بوريكي كه براي چشم انسان تهيه كرده اند بشوييد سپس محلول ۱۰% آرژيرول به داخل چشم بريزيد اين محلول بايد تازه و مطمئن باشد . ميتوان به جاي آن نيز يك قطره روغن كرچك به چشم پرنده بريزيد كه جانشين خوبي براي آرژيرول مي باشد.روش ديگر : ابتدا چشم قناري را با يك قطعه پنبه استريل آغشته به اسيد بوريك شست و شو داده سپس روغن پنسيلين مخصوص چشم را به چشم پرنده بماليد. اين كار چند روز بايد ادامه يابد

آبله قناری

علايم: وجود نقطه هاي كوچك سفيد و زرد رنگ بر روي سر و سينه ، زير بالها و روي انگشتان پرنده. تنگ نفس شديد ، خارج شدن مايع لزج از بيني ، ظهور جوش هاي سفيد بر روي زبان و داخل منقار.

علل بيماري: اين بيماري ويروسي مي باشد و قابل انتقال از ساير حيوانات مداواي بيماري: در اين مورد بهتر است از واكسن هاي پيشگيري براي جلوگيري از ابتلا پرنده استفاده شود . تمييز نگهداشتن محل نگهداري پرنده

عفونت استافيلوکوکی

مهمترين گونه بيماريزای اين باکتری استافيلوکوکوس اورئوس می باشد. باکتری های موجود در اين خانواده درهمه جا از جمله گرد و غبار موجود در هوا پراکنده هستند . اکثر پرندگان سالم نيز در سطح پوست يا مخاط دستگاه تنفس يا گوارش يافت می شود و بعنوان يک باکتری عفونت زای فرصت طلب مطرح می باشد که در شرايط مستعد بيماريزا می گردد . جراهات پوستی و استرسهای طولانی از عمده ترين عللی است که باکتری را بيماری زا می کند . اين ميکروب نسبت به خشکی محيط مفاوم بوده و بدين ترتيب مدتها می تواند خارج از بدن موجود زنده بطور فعال باقی بماند . معمولا بيماری بطور انفرادی بروز کرده و بندرت همه گير می شود . بسته به شرايط مختلف علائم بيماری بسيار متفاوت می باشد يکی از بزرگترين مشکلاتی که اين ميکروب ايجاد می کند افزايش تلفات جوجه ها در هنگام خروج از تخم و يا چند روز بعد از آن می باشد که معمولا در اثر عدم پاکيزگی لانه ها و يا استفاده نا صحيح و بی رويه آنتی بيوتيکهای مختلف در قناری ماده ( بعنوان پيشگيری کننده از بيماری های مختلف ) رخ می دهد . در این حالت عدم جذب کيسه زرده و يا تورم ناحيه ناف ديده خواهد شد .حالت ديگر ناشی از ورود باکتری به خون می باشد که موجب خمودگی - بی اشتهايی - ژوليدگی پرها و پف کردن و در نهايت مرگ می شود .گاهی افتادن بند های انگشتان پا و يا ناخن آنها بعلت عفونت به اين باکتری می باشد . برخی مواقع عوارض عصبی از جمله لرز - برگشتن سر به طرف عقب و تشنج نيز قبل از مرگ ديده می شود . در حالاتی که عفونت از طريق خون و یا زخم پوستی به مفاصل برسد مومجب تورم و تجمع چرک فيبرينی در آنها شده و در مراحل پيش رفته موجب عفونت استخوان ها نيز می گردد . مواقعی که عوامل مستعد کننده و يا زخمهای پوستی حضور داشتته باشند اين باکتری موجب تورم جلد همراه با چرک می شود و در ناحيه کف پا ايجاد آبسه کرده و سبب پادرد و لنگش می گردد .

تولكی

علايم : در اين بيماري پرنده ، پر ريزانش را به طور طبيعي ظرف مدت چهار تا شش هفته انجام نداده و پر ريزان كاملي نيز ندارد. پرهاي پرنده بيمار ، شكننده و بدون جلا هستند.

علل بيماري: تغذيه غلط

مداواي بيماري : استفاده از داروي آويزانول (Avisanol ) يا ويتالينو _ كول (Vitalino – quell ) در آب آشاميدني. به جاي استفاده از آب لوله كشي نيز از آب مقطر استفاده شود. استفاده از مولتي ويتامين نيز در آب آشاميدني ميتواند نافع باشد

بيماري ميلبه

علايم : خواب ناآرام ، تمييز كردن و جستجوي دائم پرها ، ضعيف شدن پرنده.

علل بيماري : وجود جانور كوچكي به نام ميلبه قرمز (شپشك) . اين بيماري قابل انتقال از ساير پرندگان به يكديگر است. ميلبه به دو صورت است : ميلبه قرمز كه تنها شب ها به پرنده حمله مي كند و ميلبه كيسه هوا كه ساكن در پرهاي پرنده مي باشد.

مداواي بيماري : محل نگهداري پرنده بايد توسط حشره كش هاي مخصوص اسپري شود. پرنده نيز به غير چشم و منقارش ميتواند در معرض مستقيم اسپري قرار گيرد

گرفتگي مجراي تخم گذاري پرنده

علايم: قناري ماده با پرهاي پف كرده بي تحرك مي ماند و معمولا پس از چند ساعت تلف خواهد شد.

علل : احتمالا پرنده قادر به دفع تخم آماده از مخرج نمي باشد. ماده هاي جوان اغلب دچار اين ناراحتي مي شوند. در بعضي مواقع نيز پوسته تخم تشكسل نشده و موجب اين عارضه مي شود.

مداواي بيماري: ماليدن يك قطره خوراكي مايع در داخل و اطراف مخرج و گرم نگهداشتن پرنده. ماساژ نرم و با احتياط اطراف مخرج. توجه: هيچگاه نبايد پوسته تخم را به طرف داخل بدن پرنده فشار داد

بيماري كوكسيدين

علايم بيماري: سستي ، كم اشتهايي ، اسهال

علل بيماري : اين بيماري ويروسي مي باشد. قدرت تكثير اين ويروس در تابستهاي گرم و مرطوب در محل نگهداري پرنده كه نظافت در آن رعايت نشود ، زياد است. وجود اين ويروس را با آزمايش فضله پرنده ميتوان دريافت.

مداواي بيماري: اضافه كردن سولفوناميد يا فوراسوليدون به آب آشاميدني پرنده بيمار

عوارض ناشی از کمبود ويتامين ها ومواد معدنی بر روی قدرت جوجه درآوری

عمده مواد غذايی که موجب اختلالات جوجه کشی درقناری ها می شوند عبارتند از مواد معدنی و ويتامين ها . بسته به نوع کمبود و انفرادی يا چند موردی بودن اين کمبودها ممکن است عوارض متفاوت باشد .

کمبود ويتامين A (رتینول):

موجب کوری - نقرس - تلفات جنينی در روزهای اول و دوم رشد جنين بخاطر نارسايی سيستم گردش خون و کاهش ميزان خروج جوجه ها از تخم می شود . معمولا علت کمبود اين ويتامين ناشی از عدم استفاده از سبزيجات و مصرف غذای کهنه می باشد .

کمبود ويتامين D (کلسیفرول):

موجب نرمی استخوان و کج شدن استخوان های بلند ( مثل ساق پا ) , کاهش ضخامت پوسته تخم و مرگ جنين در اواخر دوران جوجه کشی شود . معمولا به علت عدم دسترسی پرنده به نور آفتاب بروز می کند .

عمده علل مرگ جنين قناری در مرحله پايانی رشد

۱- نوسان حرارتی و يا بلند شدن مکرر قناری ماده از روی تخم ( نامناسب وغير يکنواخت خوابيدن پرنده برروی تخم ها ) .

۲- رطوبت کم يا خيلی زياد اتاق نگهداری پرنده ها .

۳- ضعف وفقر تغذيه والدين .

۴- بيماری های مختلف ميکروبی .